सिबिल स्कोअर तपासण्यासाठी पूर्वी वेगवेगळ्या वेबसाइट्सना भेट द्यावी (digital banking) लागत होती किंवा थर्ड पार्टी अॅप्सचा आधार घ्यावा लागत होता. मात्र आता डिजिटल बँकिंगमुळे ही प्रक्रिया अधिक सोपी झाली आहे. ग्राहकांना आता त्यांच्या बँकेच्या मोबाईल अॅपवरूनच थेट क्रेडिट स्कोअर पाहता येणार आहे. त्यामुळे आर्थिक माहिती एका क्लिकवर उपलब्ध होत आहे.
सिबिल स्कोअर म्हणजे 300 ते 900 दरम्यान असलेली तीन अंकी (digital banking) संख्या. हा स्कोअर व्यक्तीच्या कर्ज परतफेडीच्या इतिहासावर आधारित असतो. जेव्हा कोणी बँकेतून कर्ज घेतो किंवा क्रेडिट कार्ड वापरतो, तेव्हा त्याच्या पेमेंटची माहिती क्रेडिट ब्युरो संस्थांकडे पाठवली जाते. त्या माहितीच्या आधारे संबंधित व्यक्तीचा क्रेडिट स्कोअर ठरवला जातो. स्कोअर जास्त असेल तर परतफेडीचा इतिहास चांगला असल्याचे मानले जाते, तर कमी स्कोअर भविष्यात कर्ज मिळवताना अडचणी निर्माण करू शकतो.
कर्ज किंवा क्रेडिट कार्डसाठी (digital banking) अर्ज करताना बँका सिबिल स्कोअरला महत्त्वाचा निकष मानतात. उच्च स्कोअरमुळे कर्ज मंजुरीची शक्यता वाढते आणि व्याजदरही तुलनेने कमी असू शकतो. उलट कमी स्कोअर असल्यास कर्ज मंजुरी कठीण होऊ शकते किंवा अधिक व्याज द्यावे लागू शकते. त्यामुळे स्वतःचा स्कोअर नियमित तपासणे आणि तो चांगला राखणे गरजेचे ठरते.
देशातील सर्वात मोठी बँक स्टेट बँक ऑफ इंडिया ने आपल्या (digital banking) ग्राहकांसाठी मोठी सुविधा सुरू केली आहे. आता ग्राहकांना SBI YONO अॅपद्वारे थेट त्यांचा सिबिल स्कोअर पाहता येतो. यासाठी बँकेने TransUnion CIBIL सोबत भागीदारी केली आहे. अॅपमध्ये लॉगिन केल्यानंतर लोन किंवा क्रेडिट सेक्शनमध्ये जाऊन आवश्यक तपशीलांची पुष्टी केल्यास काही क्षणांतच तीन अंकी स्कोअर आणि सविस्तर अहवाल स्क्रीनवर दिसतो.
केवळ एसबीआयच नव्हे तर ICICI Bank सारख्या खासगी (digital banking) बँकांनीही आपल्या अॅपमध्ये ही सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. अनेक फिनटेक प्लॅटफॉर्मवरही क्रेडिट स्कोअर पाहण्याची सोय दिली जाते. पूर्वी ग्राहकांना क्रेडिट ब्युरोच्या वेबसाइटवर स्वतंत्रपणे नोंदणी करून लॉगिन करावे लागत होते. आता बँक अॅपमध्येच ही सुविधा उपलब्ध झाल्यामुळे स्कोअर नियमितपणे तपासणे सोपे झाले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, आर्थिक (digital banking) साक्षरतेसाठी आणि जबाबदार कर्ज व्यवहारासाठी ही सुविधा महत्त्वाची आहे. जेव्हा ग्राहकांना त्यांच्या आर्थिक आरोग्याची माहिती सहजपणे मिळते, तेव्हा ते कर्ज आणि खर्चाबाबत अधिक जागरूक निर्णय घेऊ शकतात. डिजिटल बँकिंगच्या युगात क्रेडिट स्कोअर थेट मोबाईल अॅपमध्ये उपलब्ध होणे हे भारतातील आर्थिक पारदर्शकतेच्या दिशेने मोठे पाऊल मानले जात आहे.
हेही वाचा :
शाहिद कपूरच्या करियरमधील असा चित्रपट, जिथे हिरॉईनपेक्षाही मिळाले होते कमी पैसे!