भारतातील सण-उत्सवांची परंपरा अत्यंत समृद्ध आणि विविधतेने नटलेली (tradition) आहे. प्रत्येक राज्यात, प्रत्येक भागात वेगवेगळ्या श्रद्धा, रीतिरिवाज आणि सांस्कृतिक परंपरांनुसार उत्सव साजरे केले जातात. मात्र, महिलांच्या सहभागाच्या दृष्टीने पाहिले तर अट्टुकल भगवती मंदिर येथे साजरा होणारा अट्टुकल पोंगल उत्सव एक वेगळीच ओळख निर्माण करतो. हा उत्सव जगातील महिलांचा सर्वात मोठा धार्मिक मेळावा म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तिरुअनंतपुरम जिल्ह्यातील या मंदिरात दरवर्षी (tradition) मल्याळम महिन्यातील कुंभम (फेब्रुवारी-मार्च) मध्ये दहा दिवसांचा भव्य उत्सव आयोजित केला जातो. या उत्सवातील नववा दिवस, जो पौर्णिमेला येतो, तो पोंगल दिन म्हणून अत्यंत श्रद्धेने साजरा केला जातो. या दिवशी लाखो महिला मंदिर परिसरात आणि आसपासच्या रस्त्यांवर मातीच्या भांड्यांमध्ये तांदूळ, गूळ आणि नारळापासून बनवलेला गोड पोंगल शिजवून देवीला अर्पण करतात.
अट्टुकल पोंगलचे (tradition) वैशिष्ट्य म्हणजे हा उत्सव केवळ महिलांसाठी असतो. विविध जाती, धर्म, शैक्षणिक आणि व्यावसायिक पार्श्वभूमीतील महिला एकत्र येऊन एका रांगेत चुली पेटवतात आणि नैवेद्य तयार करतात. या दिवशी महिलांना कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांपासून काही काळ दूर राहून केवळ देवीच्या भक्तीत रमण्याची संधी मिळते. मंदिर परिसरात त्या दिवशी विशेष वाहतूक आणि सुरक्षा व्यवस्था लागू केली जाते. पुजारी, मंदिर व्यवस्थापक आणि सुरक्षा कर्मचारी वगळता पुरुषांना प्रवेश दिला जात नाही.
या उत्सवाची सुरुवात ‘अदुप्पुवेट्टु’ या पारंपरिक विधीने होते. मुख्य पुजारी मंदिरातील पंडारायदुप्पु नावाची विशेष चुल पेटवतात आणि त्यानंतर त्यांच्या संकेतावर सर्व महिला आपापल्या चुली पेटवतात. हजारो चुलींमधून उठणारा धूर, खिरीचा दरवळणारा सुगंध आणि देवीच्या स्तुतीचे सूर यामुळे संपूर्ण परिसर आध्यात्मिक वातावरणाने भारून जातो. यानंतर देवीची कथा ‘कन्नकी चरितम्’ गायली जाते आणि संध्याकाळी पुजारी आकाशातून फुले व पवित्र पाणी शिंपडून विधीची सांगता करतात.
या भव्य सोहळ्याची 2009 मध्ये Guinness World Records मध्ये नोंद (tradition) झाली होती. त्या वर्षी एका दिवशी सुमारे 25 लाख महिलांनी या धार्मिक विधीत सहभाग घेतला होता. त्यामुळे अट्टुकल पोंगल हा केवळ एक धार्मिक उत्सव नसून महिलांच्या एकात्मतेचे, श्रद्धेचे आणि सांस्कृतिक शक्तीचे प्रतीक मानला जातो.
हेही वाचा :
शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात 2000 रुपये कधी येणार, या तारखेला… सर्वात महत्त्वाची अपडेट समोर!
बागेतलं हे फुल घेतं माणसांचा जीव, कधीच लावू नका हात; अन्यथा होतो अनर्थ!
दुसऱ्याच्या घरी जेवण का करू नये? चाणक्य यांनी सांगितलं कारण