प्राचीन भारतातील महान तत्त्वज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ आणि कूटनीतीतज्ज्ञ म्हणून (human life) ओळखले जाणारे चाणक्य यांनी आपल्या चाणक्य नीती या ग्रंथामध्ये मानवी जीवनाशी निगडित अनेक सूचनांचा उल्लेख केला आहे. त्यामध्ये आहाराबाबतही त्यांनी महत्त्वपूर्ण विचार मांडले आहेत. अन्न केवळ शरीराला ऊर्जा देत नाही, तर ते आपल्या मनावर आणि स्वभावावरही परिणाम घडवते, असे चाणक्य सांगतात.
दुसऱ्याच्या घरचे अन्न का टाळावे, (human life) यामागे त्यांनी वैज्ञानिक, आध्यात्मिक आणि धार्मिक कारणांचा आधार दिला आहे. चाणक्य यांच्या मते, अन्न बनवणाऱ्या व्यक्तीची मानसिक अवस्था त्या अन्नावर परिणाम करते. जर अन्न तयार करणारी व्यक्ती राग, दुःख किंवा नकारात्मक भावनांमध्ये असेल, तर त्या भावना अन्नाद्वारे आपल्या मनातही प्रवेश करू शकतात. त्यामुळे शक्यतो अशा ठिकाणी जेवण टाळावे, असा त्यांचा सल्ला आहे.
संस्कारांचाही प्रभाव आहारातून होत असल्याचे चाणक्य मानतात. ज्या घरात (human life) सकारात्मक मूल्ये, चांगले संस्कार आणि सुसंस्कृत वातावरण असते, त्या घरचे अन्न मनःशांती देणारे ठरते. मात्र ज्या ठिकाणी चुकीचे आचरण किंवा नकारात्मकता अधिक आहे, त्या वातावरणाचा परिणाम आपल्यावरही होऊ शकतो.
धार्मिक संदर्भ देताना चाणक्यांनी (human life) गरुड पुराण मधील विचारांचाही उल्लेख केला आहे. अनैतिक मार्गाने संपत्ती मिळवणाऱ्या किंवा इतरांची फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तींच्या घरी जेवण करणे टाळावे, असे सांगितले जाते. अशा लोकांच्या अन्नाचा स्वीकार केल्यास त्यांच्या पापाचा अंश आपल्या आयुष्यातही येऊ शकतो, अशी धारणा मांडली आहे.
याशिवाय स्वच्छतेलाही त्यांनी मोठे महत्त्व दिले आहे. ज्या ठिकाणी अस्वच्छता आहे, तिथे जेवण केल्यास आरोग्य बिघडण्याची शक्यता असते. त्यामुळे केवळ चव किंवा आदरातिथ्य पाहून नव्हे, तर त्या मागील मानसिकता, संस्कार आणि स्वच्छता यांचा विचार करूनच अन्न ग्रहण करावे, असा चाणक्यांचा संदेश आहे.
हेही वाचा :
शाहिद कपूरच्या करियरमधील असा चित्रपट, जिथे हिरॉईनपेक्षाही मिळाले होते कमी पैसे!