Bank of England ची भव्य इमारत सेंट्रल लंडनच्या मध्यभागी उभी असली (underground) तरी तिचं खरं गूढ जमिनीखाली दडलं आहे. लंडनच्या मेट्रोचा एक बोगदा सरळ मार्ग सोडून अचानक वळसा घेतो, कारण खाली या बँकेचं प्रचंड विस्तीर्ण तळघर पसरलेलं आहे. हा भूमिगत भाग इतका मोठा आहे की त्याला ‘शहराच्या आतलं एक वेगळं शहर’ अशी उपमा दिली जाते. बँकेच्या एकूण परिसरापैकी सुमारे 40 टक्के भाग जमिनीखाली असल्याचा दावा केला जातो आणि याच ठिकाणी युरोपमधील सर्वात मोठी सोन्याची तिजोरी आहे.
या वॉल्टमध्ये 60 हून अधिक देशांचे (underground) मिळून सुमारे 5000 टनांपेक्षा जास्त सोने सुरक्षित ठेवलेले आहे. जागतिक स्तरावर ही तिजोरी दुसऱ्या क्रमांकावर मानली जाते, तर पहिल्या क्रमांकावर न्यूयॉर्कमधील Federal Reserve Bank of New Yorkची सोन्याची तिजोरी आहे. लंडनमधील या तिजोरीत ठेवलेली प्रत्येक सोन्याची वीट सुमारे 400 ट्रॉय औंस, म्हणजेच अंदाजे 12 ते 13 किलो वजनाची असते. प्रत्येक बारवर कोरलेला सिरीयल नंबर त्याची ओळख ठरवतो. विशेष म्हणजे व्यवहाराच्या वेळी बहुतांश वेळा या वीटा हलवल्या जात नाहीत; त्या जिथे आहेत तिथेच राहतात आणि केवळ नोंदींमध्ये मालकी हक्क बदलला जातो. त्यामुळे व्यवहार जलद आणि सुरक्षित होतात.
तिजोरीतील सगळं सोने ब्रिटनचं नसून त्यातील मोठा हिस्सा इतर (underground) देशांच्या केंद्रीय बँकांचा आहे. ब्रिटन सरकारकडे अंदाजे 300 टन सोने येथे साठवलेले आहे, तर उर्वरित हजारो टन विविध देशांनी सुरक्षिततेसाठी जमा केले आहेत. आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांसाठी लंडन हे प्रमुख केंद्र मानले जात असल्याने या वॉल्टचे महत्त्व अधिक वाढते. त्यामुळेच बदलत्या जागतिक राजकीय आणि आर्थिक परिस्थितीतही लंडन आजही जगातील प्रमुख ‘गोल्ड हब’ म्हणून ओळखले जाते.
1990 च्या दशकाच्या (underground) उत्तरार्धात ब्रिटनचे तत्कालीन अर्थमंत्री Gordon Brown यांनी देशाच्या सोन्याच्या साठ्यापैकी मोठा हिस्सा विक्री करण्याचा निर्णय घेतला होता. त्या काळात सोन्याची किंमत तुलनेने कमी होती. नंतरच्या वर्षांत सोन्याच्या दरात मोठी वाढ झाल्याने त्या निर्णयावर टीका झाली आणि देशाला अब्जावधी डॉलरचा संभाव्य तोटा झाल्याचे म्हटले गेले. सध्याचे गव्हर्नर Andrew Bailey यांनीही त्या काळात सोन्याचा साठा अधिक ‘उपयोगी’ पद्धतीने वापरण्याबाबत चर्चा होत असल्याचे नमूद केले आहे. त्यांच्या मते, त्या वेळी सोने तिजोरीत ठेवून त्यातून थेट उत्पन्न मिळत नसल्याची भावना प्रबळ होती.
जमिनीखालील या भव्य तिजोरीमुळे लंडन केवळ आर्थिक (underground) व्यवहारांचे केंद्र राहिलेले नाही, तर जागतिक आर्थिक शक्तीचे प्रतीक म्हणूनही ओळखले जाते. हजारो टन सोन्याचा साठा आणि अनेक देशांचा विश्वास या तळघरात एकवटलेला असल्याने Bank of Englandचे वॉल्ट आजही जगभरातील कुतूहलाचा विषय ठरतात.
हेही वाचा :
शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात 2000 रुपये कधी येणार, या तारखेला… सर्वात महत्त्वाची अपडेट समोर!
बागेतलं हे फुल घेतं माणसांचा जीव, कधीच लावू नका हात; अन्यथा होतो अनर्थ!
दुसऱ्याच्या घरी जेवण का करू नये? चाणक्य यांनी सांगितलं कारण