इराण युद्धामुळे भारतात होणार इंधन आणि गॅसची टंचाई ? केंद्राचा प्लान बी काय ?

इराणवर United States आणि Israel यांनी संयुक्त कारवाई करत २८ फेब्रुवारी रोजी हल्ला (escalated) केल्यानंतर मध्यपूर्वेत तणाव मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. या संघर्षाला आता सात दिवस पूर्ण झाले असून त्याचा परिणाम जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर दिसू लागला आहे. विशेषतः जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक असलेल्या Strait of Hormuz सामुद्रधुनीत अडथळे निर्माण झाल्याने इंधनाच्या उपलब्धतेबाबत अनेक देशांमध्ये चिंता व्यक्त केली जात आहे.

मात्र भारतासाठी परिस्थिती नियंत्रणात (escalated) असल्याचे केंद्र सरकारच्या सूत्रांनी स्पष्ट केले आहे. वृत्तसंस्था एएनआयला दिलेल्या माहितीनुसार देशाकडे सध्या क्रूड ऑईल, पेट्रोलियम उत्पादने आणि एलपीजीचा पुरेसा साठा उपलब्ध आहे. हा साठा होर्मुज सामुद्रधुनीत अडकलेल्या ऊर्जा पुरवठ्यापेक्षा अधिक असल्याचेही सूत्रांनी सांगितले. त्यामुळे तात्काळ इंधनटंचाईची भीती नसल्याचे सरकारचे म्हणणे आहे.

इराणवरील हल्ल्यानंतर तेहरानने Strait of Hormuz मार्गे होणाऱ्या (escalated) इंधन वाहतुकीवर निर्बंध आणल्याचे सांगितले जात आहे. यामुळे भारतासह अनेक देशांच्या इंधन पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो, अशी शक्यता व्यक्त करण्यात येत होती. मात्र भारताने यासाठी पर्यायी योजना तयार ठेवली असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे. सरकार दुसऱ्या देशांकडून तेल आणि गॅस आयात वाढवण्याचा प्रयत्न करत असून होर्मुजमार्गे येणाऱ्या पुरवठ्यावरील अवलंबित्व कमी करण्याचे धोरण अवलंबले जात आहे.

सरकारी सूत्रांच्या (escalated) माहितीनुसार भारताने २०२२ पासून Russia कडून क्रूड ऑईलची आयात मोठ्या प्रमाणात वाढवली आहे. २०२२ मध्ये रशियाकडून होणारी आयात एकूण आयातीच्या केवळ ०.२ टक्के इतकी होती. मात्र फेब्रुवारी महिन्यात हीच आयात वाढून जवळपास २० टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. सध्या भारत दररोज मोठ्या प्रमाणात रशियन क्रूड ऑईल आयात करत असल्याने पुरवठा व्यवस्थापनाला मोठी मदत होत असल्याचे सांगितले जात आहे.

दरम्यान, Mangalore Refinery and Petrochemicals Limited (MRPL) रिफायनरी बंद झाल्याच्या बातम्या चुकीच्या असल्याचेही सरकारने स्पष्ट केले आहे. या रिफायनरीत पुरेसा कच्च्या तेलाचा साठा उपलब्ध असून उत्पादन सुरळीत सुरू आहे. याशिवाय देशातील सर्व एलपीजी रिफायनरींना एलपीजी उत्पादन वाढवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. घरगुती वापरासाठी आवश्यक असलेला एलपीजी पुरवठा कायम ठेवण्यासाठी पेट्रोकेमिकल फीडस्टॉकचा वापर करण्याचाही विचार केला जात आहे.

भारताने एलपीजी पुरवठा सुरक्षित ठेवण्यासाठी (escalated) आयात स्रोतही वाढवले आहेत. जानेवारीपासून United States कडून एलपीजी आयात सुरू झाली आहे. नोव्हेंबर २०२५ मध्ये भारतीय सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्यांनी २०२६ या करार वर्षासाठी यूएस गल्फ कोस्टमधून सुमारे २.२ एमटीपीए एलपीजी आयात करण्यासाठी करार केला होता. त्यामुळे जागतिक तणावाच्या पार्श्वभूमीवरही देशातील इंधन आणि गॅस पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी सरकारकडून विविध पर्यायांवर काम सुरू असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

हेही वाचा :

Bluetooth आणि Wi-Fi सुरू ठेवल्याने खरंच बॅटरी संपते का? तज्ज्ञ म्हणतात

तुमच्या मुलांचे फोटोज सोशल मीडियावर पोस्ट करू नका नाहीतर

शरीरात प्रोटीनची कमी? दररोजच्या आहारात करा या कडधान्याचा समावेश