आपण दुःखी असलो की डोळ्यांतून अश्रू येतात आणि उकाडा किंवा व्यायाम करताना शरीराला घाम येतो. अनेकांना घाम किंवा अश्रू खारट का लागतात, असा प्रश्न पडतो. यामागे आपल्या शरीरातील एक महत्त्वाची जैविक प्रक्रिया कार्यरत असते.
अश्रू आणि घामामध्ये प्रामुख्याने पाणी असतं, पण त्यासोबतच काही खनिजे आणि इलेक्ट्रोलाइट्सही असतात. त्यातील सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे सोडियम क्लोराईड, म्हणजेच आपण रोजच्या आहारात वापरत असलेले मीठ. शरीरातील द्रवपदार्थांचे संतुलन राखण्यासाठी आणि पेशींच्या कार्यासाठी हे मीठ अत्यंत आवश्यक असते. (sad and sweat) त्यामुळेच अश्रू आणि घामाला खारट चव येते.
अश्रूंमध्ये सुमारे 98 टक्के पाणी असते, तर उर्वरित भागात मीठ, प्रथिने आणि काही इतर घटक असतात. हे घटक डोळ्यांचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. अश्रूंमुळे डोळे कोरडे पडत नाहीत आणि (sad and sweat) त्यांच्यावर बॅक्टेरियांचा हल्ला होण्यापासूनही संरक्षण मिळते. त्यामुळे अश्रू केवळ भावनांचे प्रतीक नसून ते डोळ्यांच्या आरोग्यासाठीही अत्यंत महत्त्वाचे असतात. दुसरीकडे, शरीराचे तापमान नियंत्रणात ठेवण्यासाठी घाम महत्त्वाची भूमिका बजावतो. शरीराला उष्णता वाढल्याची जाणीव झाली की घामग्रंथी सक्रिय होतात आणि त्वचेवर घाम तयार होतो. या घामामध्ये मुख्यत्वे पाणी असते, पण त्यासोबत सोडियम आणि क्लोराइडसारखे इलेक्ट्रोलाइट्सही असतात. हेच घटक घामाला खारटपणा देतात.
शरीरातील द्रव आणि इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन टिकवून ठेवण्यासाठी अश्रू आणि घाम महत्त्वाची भूमिका बजावतात. सोडियम आणि इतर इलेक्ट्रोलाइट्स मेंदू, स्नायू आणि मज्जातंतूंमधील संदेश पोहोचवण्यासाठी आवश्यक असतात. तसेच ते शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवणे, पाण्याचे संतुलन राखणे आणि पेशींच्या दुरुस्तीमध्येही मदत करतात. मात्र जास्त घाम येणे आणि पुरेसे पाणी न पिणे यामुळे शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन बिघडू शकते. (sad and sweat) अशा वेळी शरीरात पाण्याची कमतरता जाणवते आणि घामातील खारटपणा अधिक जाणवू शकतो. त्यामुळे उष्ण हवामानात किंवा व्यायाम करताना पुरेसे पाणी पिणे आणि शरीरातील द्रवपदार्थांचे संतुलन राखणे अत्यंत गरजेचे असते.
एकूणच पाहिल्यास, अश्रू आणि घामाचा खारटपणा हा कोणताही विचित्र प्रकार नसून शरीराच्या आरोग्याशी संबंधित एक महत्त्वाची नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. शरीरातील क्षार आणि इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन टिकवून ठेवण्यासाठी ही यंत्रणा सतत कार्यरत असते आणि त्यामुळेच आपले शरीर योग्य प्रकारे काम करू शकते.
हेही वाचा :
लग्न अर्जुनचं पण चर्चा मात्र सारा तेंडुलकरची, गुलाबी साडीतील सुंदर फोटोंची तुफान चर्चा!
वीज बिल कमी आणि वीज वाचण्यासाठी खास ट्रिक्स.. झोपण्यापूर्वी करा ‘या’ 4 गोष्टी