जगभरात गेल्या काही आठवड्यांपासून मध्यपूर्वेतील तणाव (administration’s) शिगेला पोहोचला असून Donald Trump प्रशासनाच्या पुढील पावलाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. अमेरिका इराणविरुद्ध थेट सैन्य कारवाई करणार का, हा प्रश्न अजूनही अनुत्तरित असला तरी ताज्या घडामोडींनी परिस्थिती अधिकच गंभीर केली आहे. उपग्रह चित्रांमधून अमेरिकेची शक्तिशाली युद्धनौका USS Tripoli मध्यपूर्वेकडे रवाना झाल्याचे समोर आले आहे. विशेष म्हणजे ही नौका हिंद महासागरात भारताच्या आसपासच्या परिसरात पोहोचल्याची माहिती समोर येत आहे, ज्यामुळे युद्धाचा धोका अधिक तीव्र झाल्याचे मानले जात आहे.
मीडियाशी बोलताना ट्रम्प यांनी (administration’s) नेहमीप्रमाणेच अस्पष्ट भूमिका घेत “मी कुठेही सैन्य पाठवत नाही, आणि पाठवले असेल तरी सांगणार नाही,” असे वक्तव्य केले. त्यांच्या या विधानामुळे संभ्रम आणखी वाढला आहे. मात्र अमेरिकन सुरक्षा यंत्रणांमध्ये इराणविरुद्ध कारवाईबाबत गंभीर चर्चा सुरू असल्याचे संकेत मिळत आहेत. विशेषतः हजारो सैनिक तैनात करण्याचा पर्याय विचाराधीन असल्याचे समजते.
या तणावामागे सर्वात मोठा मुद्दा म्हणजे Strait of Hormuz. जगातील सुमारे २० टक्के तेल आणि गॅस वाहतूक या अरुंद समुद्री मार्गातून होते. २८ फेब्रुवारीपासून इराणने या मार्गावर निर्बंध आणल्याने जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. काही देशांच्या जहाजांना मर्यादित परवानगी देत असताना पाश्चिमात्य जहाजांना धमक्या दिल्या जात आहेत. यामुळे तेलाच्या किमतीत वाढ झाली असून जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम दिसून येत आहे.
अमेरिकेने या मार्गाला पुन्हा सुरक्षित करण्यासाठी मित्र राष्ट्रांना सहकार्याचे (administration’s) आवाहन केले होते, मात्र त्याला अपेक्षित प्रतिसाद मिळालेला नाही. अशा परिस्थितीत USS Tripoli ही युद्धनौका अमेरिकेसाठी महत्त्वाचे हत्यार ठरू शकते. या नौकेवर सुमारे २,२०० मरीन कमांडो तैनात असून ते समुद्र, जमीन आणि हवाई कारवाईत पारंगत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, आवश्यक असल्यास अमेरिकन सैन्य इराणच्या किनाऱ्याजवळील लहान बेटांवर नियंत्रण मिळवून व्यापारी जहाजांना सुरक्षित मार्ग उपलब्ध करून देऊ शकते.
दुसरीकडे, इराणच्या अणु कार्यक्रमाचाही या संघर्षात मोठा मुद्दा बनला आहे. Iran कडे मोठ्या प्रमाणात उच्च संवर्धित युरेनियम साठा असल्याची माहिती समोर आली आहे, ज्यामुळे अण्वस्त्र निर्मितीचा धोका वाढला आहे. ट्रम्प यांनी यापूर्वीही स्पष्ट केले आहे की, इराणला अणुबॉम्ब तयार करू देणार नाहीत, आणि त्यासाठी आवश्यक ती सर्व पावले उचलली जातील.
या सर्व पार्श्वभूमीवर, जर अमेरिकेने प्रत्यक्ष जमिनीवर सैन्य उतरवण्याचा निर्णय घेतला, तर गेल्या दोन दशकांनंतर पहिल्यांदाच अमेरिकन सैनिक मोठ्या प्रमाणावर युद्धभूमीवर उतरतील. त्यामुळे पुढील काही दिवसांत मध्यपूर्वेतील परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
हेही वाचा :
ATM चा महत्त्वाचा नियम बदलला, पैसे काढताना खिशाला बसणार मोठी झळ; नवा नियम काय?
IPL 2026 स्पर्धेपूर्वीच चेन्नई सुपर किंग्सचं टेन्शन वाढलं, झालं असं की…
गुढीपाडव्याच्या दिवशीच शेअर बाजार कोसळला; ११.५ लाख कोटींचा चुराडा, २१ महिन्यांतील सर्वात मोठी घसरण