उन्हाळ्याची चाहूल लागताच वीजेची मागणी झपाट्याने वाढू (electricity) लागते. घरातील पंखे, एसी, कुलर, फ्रिज आणि इतर विद्युत उपकरणांचा वापर वाढल्याने महिनाअखेरीस येणारे वीज बिल अनेकांच्या कपाळावर आठ्या आणते. विशेषत: मोठ्या कुटुंबांमध्ये वीज वापर अधिक असल्याने खर्चही वाढतो. अशा परिस्थितीत केंद्र सरकारची पीएम सूर्य घर मोफत वीज योजना अनेकांसाठी दिलासा ठरत आहे. घरांच्या छतावर सौर पॅनल बसवण्यासाठी दिली जाणारी अनुदान योजना ग्रामीण भागात विशेष लोकप्रिय होत असून वीज बिलात मोठी बचत होत असल्याचे दिसून येत आहे.
या योजनेअंतर्गत (electricity) घरगुती ग्राहकांना छतावरील सौर प्रकल्पासाठी केंद्र सरकारकडून थेट अनुदान दिले जाते. मात्र या योजनेबाबत अनेकांच्या मनात दुकानांचा समावेश आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होतो. योजनेची व्याप्ती मुख्यत्वे निवासी घरांपुरती मर्यादित आहे. ज्यांच्या नावावर स्वतःचे घर आहे आणि घरगुती वीज कनेक्शन वैध आहे, अशा लाभार्थ्यांनाच सबसिडी मिळते. एखाद्या व्यक्तीच्या घरातच लहानसे दुकान असेल आणि वीज कनेक्शन घरगुती स्वरूपाचे असेल, तर त्या घराच्या छतावर सौर पॅनल बसवून योजनेचा लाभ घेता येतो. परंतु स्वतंत्र व्यावसायिक वीज कनेक्शन असलेल्या दुकानांसाठी सरकारी अनुदान उपलब्ध नाही. अशा दुकानदारांना सौर प्रकल्प बसवायचा असल्यास संपूर्ण खर्च स्वतःलाच करावा लागतो.
सबसिडीची रक्कम सौर प्रकल्पाच्या क्षमतेनुसार निश्चित केली जाते. एक (electricity) किलोवॅट क्षमतेसाठी सुमारे ३० हजार रुपये, दोन किलोवॅटसाठी अंदाजे ६० हजार रुपये आणि तीन किलोवॅट किंवा त्यापेक्षा जास्त क्षमतेच्या प्रकल्पासाठी सुमारे ७८ हजार रुपयांपर्यंत अनुदान दिले जाते. ही रक्कम थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात डीबीटीच्या माध्यमातून जमा केली जाते. सौर यंत्रणेचे इंस्टॉलेशन पूर्ण झाल्यानंतर आणि संबंधित वीज वितरण कंपनीकडून तपासणी व मंजुरी मिळाल्यानंतरच अनुदान हस्तांतरित केले जाते.
या योजनेचा (electricity) लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराने अधिकृत संकेतस्थळावर ऑनलाइन अर्ज करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर वीज वितरण कंपनीकडून तांत्रिक मान्यता घेतली जाते. सौर पॅनल बसवून तपासणी पूर्ण झाल्यावर अनुदानाची रक्कम खात्यात जमा होते. मात्र अर्जदाराकडे स्वतःचे घर असणे, छतावर सौर पॅनल बसवण्याइतकी जागा असणे आणि वैध घरगुती वीज कनेक्शन असणे या अटी अनिवार्य आहेत.
एकूणच, वाढत्या वीज बिलाच्या पार्श्वभूमीवर ही योजना घरगुती ग्राहकांसाठी आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरत आहे. योग्य पात्रता आणि प्रक्रिया पूर्ण केल्यास सौर ऊर्जेमुळे वीज खर्चात मोठी बचत शक्य आहे.
हेही वाचा :
शाहिद कपूरच्या करियरमधील असा चित्रपट, जिथे हिरॉईनपेक्षाही मिळाले होते कमी पैसे!