आजपासून चैत्र महिन्याची सुरुवात होत असून हिंदू धर्मात हा महिना अत्यंत पवित्र (Hinduism) आणि महत्त्वाचा मानला जातो. हिंदू दिनदर्शिकेनुसार चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या पहिल्या दिवशी हिंदू नववर्षाची सुरुवात होते. यंदा 19 मार्चपासून हिंदू नववर्षाला प्रारंभ होणार असून या नव्या वर्षाला विक्रम संवत 2083 असे नाव असेल. या वर्षाला ‘रौद्र संवत्सर’ म्हणून ओळखले जाणार आहे. महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांत या दिवशी गुढीपाडव्याचा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. तसेच याच दिवशी चैत्र नवरात्रीलाही सुरुवात होते. त्यामुळे हा दिवस धार्मिक, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.
हिंदू नववर्षाची सुरुवात (Hinduism) ही केवळ कालगणनेतील बदल नसून ती निसर्गातील आणि जीवनातील नव्या चक्राची सुरुवात मानली जाते. चैत्र महिन्यात थंडीचा प्रभाव कमी होऊन हळूहळू उन्हाळ्याची चाहूल लागते. या ऋतू बदलाच्या काळात शरीराचा समतोल राखण्यासाठी उपवास, सात्विक आहार आणि धार्मिक साधनेला महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे चैत्र नवरात्रीदरम्यान अनेकजण उपवास करून देवीची उपासना करतात आणि नव्या वर्षाची सुरुवात शुद्ध आणि सकारात्मक भावनेने करण्याचा प्रयत्न करतात.
पौराणिक मान्यतेनुसार सृष्टीची निर्मितीही याच दिवशी सुरू झाली (Hinduism) असे सांगितले जाते. सृष्टीचे निर्माणकर्ता मानले जाणारे Brahma यांनी चैत्र शुक्ल प्रतिपदेपासून जगाच्या निर्मितीची सुरुवात केली, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे हा दिवस सृष्टीच्या आरंभाचा आणि नव्या सुरुवातीचा प्रतीक मानला जातो. तसेच या महिन्यात Vishnu यांनी मत्स्यावतार धारण केल्याचीही पौराणिक कथा प्रचलित आहे. याच काळात सुवर्णयुगाची सुरुवात झाली, असेही मानले जाते. पुढे Vikramaditya यांनी या दिवसापासून नव्या संवत्सराची गणना सुरू केल्यामुळे विक्रम संवत परंपरेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
यंदा 19 मार्च रोजी गुरुवारी (Hinduism) नवीन वर्षाची सुरुवात होत असल्याने ज्योतिषशास्त्रानुसार या वर्षाचा राजा बृहस्पति ग्रह मानला जाणार आहे. मंत्रीपद मंगळ ग्रहाला मिळणार असल्याचेही सांगितले जाते. यावेळी उत्तरभाद्रपद नक्षत्रात आणि मीन लग्नात शुक्ल योगासह नववर्षाचा आरंभ होणार आहे. त्यामुळे ग्रह-नक्षत्रांच्या स्थितीतही महत्त्वाचे बदल होत असल्याचे ज्योतिषतज्ज्ञांचे मत आहे.
विक्रम संवत 2083 चे नाव ‘रौद्र संवत्सर’ असे ठेवण्यात (Hinduism) आले आहे. ‘रौद्र’ या शब्दाचा अर्थ तीव्र, उग्र किंवा आक्रमक प्रवृत्तीशी संबंधित असा मानला जातो. पारंपरिक ज्योतिषशास्त्रीय मतानुसार या संवत्सरात पावसाचे प्रमाण सामान्यपेक्षा काहीसे कमी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते. त्यामुळे शेती आणि कृषी उत्पादनावर त्याचा काही प्रमाणात परिणाम दिसून येऊ शकतो. तसेच काही ठिकाणी नैसर्गिक आपत्ती, आगीशी संबंधित घटना किंवा राजकीय अस्थिरतेची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.
अशा प्रकारे हिंदू (Hinduism) नववर्षाची सुरुवात ही धार्मिक परंपरा, पौराणिक कथा, निसर्गातील बदल आणि ज्योतिषशास्त्रीय गणना यांचा संगम मानली जाते. त्यामुळेच चैत्र शुक्ल प्रतिपदा हा दिवस केवळ नव्या वर्षाची सुरुवात नसून नवीन आशा, नव्या ऊर्जा आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी घराघरात गुढी उभारून, पूजा करून आणि उत्सव साजरा करून लोक नव्या वर्षाचे स्वागत करतात.
हेही वाचा :
Bluetooth आणि Wi-Fi सुरू ठेवल्याने खरंच बॅटरी संपते का? तज्ज्ञ म्हणतात
तुमच्या मुलांचे फोटोज सोशल मीडियावर पोस्ट करू नका नाहीतर
शरीरात प्रोटीनची कमी? दररोजच्या आहारात करा या कडधान्याचा समावेश