श्रीकृष्णाचे हृदय द्वारकेतून जगन्नाथ पुरीपर्यंत कसे पोहोचले?

पौराणिक परंपरेत भगवान श्रीकृष्ण यांच्या देहत्यागाशी जोडलेली कथा (history and mystery) आजही श्रद्धा, इतिहास आणि गूढतेचा संगम म्हणून पाहिली जाते. महाभारताच्या उत्तरार्धात वर्णन केल्याप्रमाणे, द्वारकेजवळील वनात शिकारी जरा याच्या बाणाने झालेल्या प्रसंगानंतर श्रीकृष्णांनी आपला देह त्याग केला. हा प्रसंग पराभव नव्हे, तर त्यांच्या अवतारकार्याच्या पूर्णतेचा क्षण मानला जातो. पारंपरिक कालगणनेनुसार याच क्षणी द्वापरयुगाचा अंत आणि कलियुगाची सुरुवात झाली असे मानले जाते.

या घटनेनंतर अर्जुन यांनी श्रीकृष्णांच्या (history and mystery) अवशेषांशी संबंधित विधी केले, मात्र काही कथांनुसार त्यांचे हृदय जाळता आले नाही आणि ते समुद्रात विलीन करण्यात आले. त्यानंतर लवकरच द्वारका नगरी समुद्रात बुडाल्याची आख्यायिका आहे. आधुनिक काळात समुद्राखाली सापडलेल्या अवशेषांमुळे या कथेला काही प्रमाणात ऐतिहासिक आधार मिळाल्याचेही काही संशोधक मानतात.

याच कथेला पुढे नेणारा एक वेगळा आध्यात्मिक प्रवाह (history and mystery) ओडिशातील जगन्नाथ मंदिर येथे दिसून येतो. स्थानिक आदिवासी परंपरेतील ‘दारू ब्रह्म’ या संकल्पनेतून विकसित झालेल्या जगन्नाथ पूजेत श्रीकृष्णाचे निराकार, सार्वत्रिक रूप मानले जाते. अनेक श्रद्धाळूंचा विश्वास आहे की द्वारकेतून समुद्रमार्गे आलेले कृष्णाचे दिव्य चैतन्य पुरी येथे स्थिरावले आणि त्यातून भगवान जगन्नाथाचे स्वरूप प्रकट झाले.

भगवान जगन्नाथाच्या मूर्तीचे अपूर्ण भासणारे हात-पाय हे कोणतेही कलात्मक (history and mystery) अपयश नसून त्यामागे खोल तत्त्वज्ञान दडलेले आहे. येथे देवाला कोणत्याही एका रूपात किंवा सीमेत बांधले जात नाही. द्वारकेत राजा, सारथी किंवा मित्र म्हणून ओळखले जाणारे श्रीकृष्ण पुरीत सर्वांसाठी समान, निराकार आणि अनंत शक्तीचे प्रतीक बनतात.

या कथेमुळे एक महत्त्वाचा विचार पुढे येतो—देवत्व हे केवळ एका स्थळाशी किंवा रूपाशी मर्यादित नसते. द्वारका हे श्रीकृष्णाच्या जीवनाचे प्रतीक राहते, तर जगन्नाथ हे त्यांच्या अनंत, अखंड अस्तित्वाचे प्रतीक मानले जाते. श्रद्धा आणि परंपरेच्या या संगमातून निर्माण झालेली ही कथा आजही लाखो भक्तांसाठी प्रेरणादायी ठरते.

हेही वाचा :

धक्कादायक, लग्नास नकार दिल्याने तरुणीला एचआयव्हीचे इंजेक्शन दिले

भर उन्हाळ्यात कोल्हापुरात अवकाळी पाऊस; गारपीटीमुळे नुकसानाची शक्यता

संपूर्ण जग भीषण इंधन टंचाईत अडकलं, पण भारतानं करून दाखवलं, 7 सर्वात मोठ्या गुड न्यूज