इराण–इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यात वाढत चाललेल्या तणावामुळे जागतिक इंधन बाजारात (global fuel market) अस्थिरता निर्माण झाली आहे. त्याचा परिणाम आता भारतासह अनेक देशांमध्ये दिसून येत असून एलपीजी सिलिंडरची उपलब्धता कमी होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. याशिवाय पेट्रोल आणि डिझेलसाठीही लांबच लांब रांगा लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अशा परिस्थितीत अनेक वाहनधारक पर्यायी इंधनाकडे वळण्याचा विचार करत आहेत, आणि त्यामध्ये CNG हा एक परवडणारा आणि तुलनेने सुरक्षित पर्याय म्हणून पुढे येत आहे.CNG हे पेट्रोल आणि डिझेलच्या तुलनेत स्वस्त असल्यामुळे वाहनचालकांच्या खर्चात मोठी बचत होऊ शकते. शिवाय, CNGवर चालणाऱ्या वाहनांचा मायलेजही चांगला मिळतो. त्यामुळे सध्याच्या अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर आपली पेट्रोल किंवा डिझेल कार CNG सुसंगत बनवणे हा एक व्यवहार्य पर्याय मानला जात आहे. मात्र, हे करताना काही महत्त्वाच्या बाबींची काळजी घेणे अत्यावश्यक आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सर्वप्रथम आपल्या कारचे इंजिन CNG किटशी सुसंगत (global fuel market) आहे की नाही, हे तपासणे गरजेचे आहे. यासाठी अधिकृत डीलर किंवा अनुभवी मेकॅनिकचा सल्ला घ्यावा. किट खरेदी करताना नेहमी प्रमाणित आणि मंजूर कंपनीचेच किट घ्यावे, तसेच त्यातील सर्व भाग नवीन आणि गुणवत्तापूर्ण आहेत याची खात्री करावी. टाकीची सुरक्षितता तपासण्यासाठी हायड्रो टेस्ट करणे आवश्यक असते, जेणेकरून गॅस गळतीसारखे धोके टाळता येतात.CNG किट बसवण्याची प्रक्रिया ही अत्यंत तांत्रिक असते. यात एअर-गॅस मिक्सर, प्रेशर रेग्युलेटर, सिलेक्टर स्विच, उच्च-दाब पाइपलाइन, हीटिंग सिस्टम आणि एमुलेटर यांसारखे महत्त्वाचे घटक योग्य पद्धतीने बसवले जातात. फिटिंगनंतर गॅस गळती होत नाही ना, याची सखोल तपासणी केली जाते. वाहन सुरू करताना सुरुवातीला पेट्रोलवरच इंजिन सुरू करून नंतर CNG मोडवर स्विच करणे ही सुरक्षित पद्धत मानली जाते.
CNG किटचे दोन प्रकार प्रचलित (global fuel market) आहेत. फॅक्टरी फिटेड किट हे वाहन उत्पादक कंपनीकडूनच बसवलेले असते आणि ते विशिष्ट मॉडेलसाठी डिझाइन केलेले असल्याने अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह मानले जाते. या किटमुळे वाहनाच्या वॉरंटीवर कोणताही परिणाम होत नाही, मात्र अशा वाहनांची किंमत तुलनेने जास्त असते. दुसरीकडे, रेट्रोफिटेड किट हे बाहेरून बसवले जाते आणि ते कोणत्याही पेट्रोल कारमध्ये फिट करता येते. हे किट स्वस्त असले तरी सुरक्षिततेच्या दृष्टीने थोडे कमी विश्वासार्ह मानले जाते आणि वाहनाची वॉरंटीही रद्द होऊ शकते.जुनी वाहने असल्यास CNG किट बसवताना विशेष काळजी घ्यावी लागते, कारण काही वेळा इंजिनवर त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. तसेच, CNG किट बसवल्यानंतर RTO कडून मंजुरी घेणे आणि वाहनाच्या नोंदणी प्रमाणपत्रात इंधन प्रकार बदलणे बंधनकारक असते.
CNG किट बसवण्यासाठी सुरुवातीला 30 ते 60 हजार रुपयांपर्यंत खर्च येऊ (global fuel market) शकतो, मात्र दीर्घकालीन दृष्टीने हा खर्च फायदेशीर ठरतो. तरीही, CNG वाहनांची नियमित देखभाल करणे आवश्यक असते. तसेच, लांब प्रवास करताना मार्गात CNG पंप उपलब्ध आहेत की नाही, याची आधीच माहिती घेणेही महत्त्वाचे ठरते.सध्याच्या जागतिक परिस्थितीत इंधनटंचाईची शक्यता लक्षात घेता, CNG हा पर्याय अनेकांसाठी दिलासा देणारा ठरू शकतो. योग्य काळजी आणि तांत्रिक मार्गदर्शन घेतल्यास वाहनधारकांना खर्चात बचत आणि सुरक्षित प्रवासाचा दुहेरी फायदा मिळू शकतो.
हेही वाचा :
ATM चा महत्त्वाचा नियम बदलला, पैसे काढताना खिशाला बसणार मोठी झळ; नवा नियम काय?
IPL 2026 स्पर्धेपूर्वीच चेन्नई सुपर किंग्सचं टेन्शन वाढलं, झालं असं की…
गुढीपाडव्याच्या दिवशीच शेअर बाजार कोसळला; ११.५ लाख कोटींचा चुराडा, २१ महिन्यांतील सर्वात मोठी घसरण