मराठीत ‘बँक’ हा शब्द इतका रूढ झाला आहे की तो आता दैनंदिन (common) व्यवहारापासून ते औपचारिक संभाषणापर्यंत सर्वत्र सहज वापरला जातो. भाषेच्या प्रवाहात सामावून घेतलेला हा शब्द आज सर्वसामान्यांच्या बोलीचा अविभाज्य भाग बनला आहे. मात्र, शुद्ध मराठी किंवा शासकीय परिभाषेत बँकेसाठी ‘अधिकोष’ हा शब्द वापरला जातो. हा शब्द अधिक अचूक आणि पारंपरिक असला तरी तो व्यवहारात क्वचितच ऐकायला मिळतो.
वित्तीय क्षेत्राच्या व्यापक संदर्भात (common) बँकेला ‘वित्तसंस्था’ असेही संबोधले जाते. कारण बँक ही केवळ पैसे ठेवण्याचे ठिकाण नसून विविध आर्थिक व्यवहारांचे केंद्र असते. ठेवी स्वीकारणे, कर्जपुरवठा करणे, गुंतवणूक सुलभ करणे अशा अनेक महत्त्वाच्या भूमिका बँका पार पाडतात. त्यामुळे अर्थव्यवस्थेच्या गतीमानतेत त्यांचा मोठा वाटा असतो.
इतिहासाच्या दृष्टीने पाहिले तर, जुन्या काळात ‘पेढी’ ही संज्ञा प्रचलित होती. विशेषतः सराफी व्यवहार करणाऱ्या छोट्या खासगी संस्थांना ‘पेढी’ असे म्हटले जायचे. आजही काही ठिकाणी हा शब्द ऐकायला मिळतो, मात्र आधुनिक बँकिंग व्यवस्थेमुळे त्याचे प्रमाण कमी झाले आहे.
आजच्या काळात बँका या केवळ (common) आर्थिक व्यवहारापुरत्याच मर्यादित राहिलेल्या नाहीत, तर डिजिटल सेवांद्वारे त्या अधिक सक्षम झाल्या आहेत. लोकांच्या ठेवी सुरक्षित ठेवण्याबरोबरच उद्योगांना चालना देणे, अर्थव्यवस्थेला बळकटी देणे आणि आर्थिक शिस्त राखणे ही त्यांची प्रमुख जबाबदारी आहे. या सर्व प्रक्रिया भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या नियमावलीनुसार चालत असल्याने ग्राहकांचा विश्वासही टिकून आहे.
हेही वाचा :
शाळांना २ मेपासून उन्हाळी सुटी; नवीन शैक्षणिक वर्ष १५ जूनपासून